Gratis Online College Eenzaamheid (21:54 min)

  • Heb je last van eenzaamheid?
  • Ken je iemand die eenzaamheid ervaart?
  • Wil jij je professioneel en persoonlijk ontwikkelen en je ‘Specialist Eenzaamheid’ noemen?

Ik heb bij Faktor5 de training “Specialist Eenzaamheid” gevolgd en daar ontzettend veel van geleerd.

Anna Rijpsma-Bosscha

Leefstijl Wijkcoach / opbouwwerker, Welzijn Lelystad

Jeannette Rijks

Eenzaamheidsexpert

In het jaar 2000 zocht ik voor iemand hulp bij eenzaamheid, en ik vond niets. Ik zocht een manier om mensen te leren niet te blijven hangen in eenzaamheid. Na jaren studie heb ik die methodiek zelf ontwikkeld. Op TV heb ik deze aanpak van eenzaamheid laten zien. Het is nuchter, vrolijk en positief. Het werkt. Om zoveel mogelijk mensen te helpen train ik anderen om ermee te werken. Lees meer…

Lees hier de tekst van het online college

Dag, ik ben Jeannette Rijks, misschien ken je me van TV of van eerdere filmpjes., misschien niet, maar in elk geval wil ik je graag wat vertellen over eenzaamheid, want daar ben ik in gespecialiseerd.

Eenzaamheid is een onderwerp dat heel erg in de belangstelling staat. Gelukkig, want het is een heel erg groot probleem en ik ben ontzettend blij dat ik kan bijdragen aan het helpen oplossen.

Ik heb me sinds 2000 in het onderwerp gespecialiseerd en ik ben gepokt en gemazeld in wat eenzaamheid is en wat je er aan kunt doen en vooral ook in wat je er niet aan kunt doen.  Ik wil je van zowel het een als het ander wat vertellen. Omdat als je kijkt, dan kijk je hier niet voor niets, dan wil je iets aan eenzaamheid doen. Daarom is het van belang dat ik je vertel wat je wel en vooral ook wat je beter niet kunt doen.

Dus daar wil ik je wat over vertellen. Het duurt ongeveer een half uurtje. Wil je meer  weten, dan kun je naar mijn andere video’s kijken of je schrijft je in voor de nieuwsbrief en dan word je op de hoogte gehouden. Of je belt voor meer informatie, kortom, je snapt, je kan altijd meer te weten komen.

Ik begin met te vertellen wat is eenzaamheid,  want het is altijd handig als je over een onderwerp spreekt, dat je allemaal over hetzelfde praat, als je het hebt over eenzaamheid aanpakken en ik ga je wat vertellen over, het verschil tussen wel en niet chronische  eenzaamheid, ik ga je wat vertellen over eenzaamheid bij kinderen, ouderen en alles daartussen en ik ga je wat vertellen over alleen wonen en ik wil wat vertellen over de gevolgen van eenzaamheid, maar vooral wil ik het hebben over vooral over wat je eraan kunt doen.

Ok, wat is eenzaamheid/ Eenzaamheid is eigenlijk niets anders dan  een signaal van je lichaam dat je vertelt en je moet je daarbij voorstellen dat het bij je hersenen binnenkomt. Het wordt wel omschreven als een leegte, als een naar gevoel, maar in elk geval is het een fysiek signaal, een lichamelijk signaal. E

Het wil jou zeggen, dat jouw verbindingen met andere mensen niet voldoende zijn, niet gezond zijn. We weten dat mensen sociale wezens zijn, daar vertel ik je niets nieuws mee, maar we zeggen dat wel makkelijk, maar we realiseren ons vaak net wat dat dan inhoudt. Wat betekent het nou eigenlijk als je zegt dat een mens een sociaal wezen is. WE komen er steeds meer achter dat het niet alleen leuk is om met andere mensen om te gaan,  maar dat je het hele erg nodig hebt om met anderen om te gaan. Nodig in die zin, dat het echt heel erg ongezond is om weinig contact te hebben met andere mensen. En met contact bedoel ik echt verbinding hebben met andere mensen. Als je af en toe eens even een praatje maakt met iemand en de duiven voert, en dan toevallig iemand tegen komt, dan is dat misschien heel erg leuk, maar het geeft je geen enkele verbinding met de ander. We hebben in grote lijnen behoeften aan drie soorten verbindingen met mensen. De eerste soort  verbinding een intieme verbinding, en dat is een partner, dat is iemand met wie je je leven deelt. De tweede soort verbinding is verbinding met vrienden. Me makkers, met maatjes, met mensen waarmee je dingen onderneemt, waar je leuke dingen mee bespreekt, waar je meer roddelt, dat hoort er allemaal bij. De derde soort verbinding, die wel een over het hoofd gezien wordt dat is dat we deel willen uitmaken van een groter geheel, van de maatschappij, van de wereld die we delen met anderen. Daar willen we een bijdrage aan leveren. Niet iedereen voelt die noodzaak van het leveren van een bijdrage zo enorm en toch is dat wat ons mensen maakt, dat we deel uitmaken van een groter geheel. Nou  zijn daar ook veel verschillen in. Er zijn mensen die willen hun hele leven in dienst stellen van anderen, Moeder Theresa is een voorbeeld Gandhi is er een mooi voorbeeld van, maar er zijn ook mensen die daar totaal geen behoefte aan hebben, die zeggen, jongens, eh, zoek het effe lekker uit. Ik zorg wel voor mijn eigen leven.

Zo zijn er verschillen in iedere optie, dus wat  betreft het hebben van een partner of deel nemen aan de maatschappij of behoefte aan vrienden, mensen hebben verschillende behoeften.

Misschien heb je dit al eerder gezien, maar ik teken het voor de zekerheid. Er is net als met andere eigenschappen bij eenzaamheid een verdeling van eigenschappen. Zo zie je dat aan de ene kant van de lijn mensen zitten die ene heel grote behoefte hebben aan iets, en aan de andere kant mensen die een heel kleine behoefte hebben.

En mensen die er tussen in zitten, dat zijn de meeste. Die hebben wel behoefte aan anderen , maar hoeven niet echt elke dag op elkaars lip te zitten. Er zijn ook mensen, aan het ene uiterste,  dat zijn typische kluizenaars, die hoeven bijna niks. Die hoeven gene partner, die hoeven geen vrienden, die hoeven geen verbinding met de maatschappij, het zijn de mensen die teruggetrokken leven. We hebben van die programma’s gehad op TV van Paradijsvogels, je weet wel, dat soort mensen zijn het. Het zijn mensen die heel weinig behoefte hebben aan relaties met anderen, en zich prima voelen. Aan de andere kant heb je mensen die een enorm grote behoefte hebben aan zowel een partner of een vrienden of aan verbinding met de maatschappij. En daar vind je ook de mensen die altijd aan iemand willen zitten, de ‘echte mensen-mensen, die willen omhelzen. Zo heb ik laatst eens iemand horen zeggen  dat ze een feestje gaf voor zestig van haar beste vrienden. Dat is typisch iemand die aan de ene kant van die schaal zit. Ik zou me niet kunnen voorstellen wat het is om zestig vrienden te hebben, laat staan zestig van je beste vrienden, maar dat is oprecht wat zij meende. De meeste mensen zitten er ergens tussen in, En dat betekent dat de meeste mensen behoefte hebben aan ongeveer drie vrienden, waar je van alles mee kan bespreken. Die behoefte hebben aan één partner, en aan verbinding met de maatschappij. Dat kan zijn in de ouderraad zitten, of iets doen in de gemeente, of secretaris van een club, weet ik veel. Er zijn te veel dingen om op te noemen. Als je maar deel uitmaakt van een groter geheel. Bijvoorbeeld  deze behoefte, en die wordt niet vervuld, omdat je om wat voor reden dan ook, je hebt bijvoorbeeld ooit iets meegemaakt met mensen, of je relatie was verbroken en je bent zo ontzettend teleurgesteld zodat je helemaal geen relatie meer wil, ja er zijn gewoon te veel manieren waarop het kan komen dat jouw behoefte niet wordt vervuld en dan voel jij je eenzaam. Dus het kan zijn dat je geen partner hebt, terwijl je die dolgraag zou willen, dan voel je je eenzaam. Het kan zijn dat je weinig vrienden hebt of niet, of je hebt geen vrienden waar je de leuke dingen mee kan doen. Dan voel je je eenzaam. Als je geen enkele relatie hebt met de wereld, terwijl je wel die behoefte hebt, dan voel je je eenzaam.

Nou, dit was alleen de inleiding: wat is eenzaamheid. Eenzaamheid is dus het signaal van je lichaam, dat jou zegt dat jouw verbondenheid met anderen, in die drie verschillende sectoren, dat die niet voldoende is.

Waarom hebben we nou dat ingebouwde signaal? Nou, dat komt omdat omgaan met anderen veel en veel belangrijker is dan we denken. We hebben het echt hartstikke nodig om die verbondenheid te hebben met anderen en als we die verbondenheid niet hebben, dan worden we echt lichamelijk ziek. Als het ware staat die antenne van ‘ik moet iets, ik moet een partner, …, die staat continu te zoeken en dat geeft continue stress in je lijf, en dat betekent dat je steeds aan het zoeken bent naar oplossingen voor die eenzaamheid. En dat doen we omdat we mensen nodig hebben. Als je nu een voorbeeld wilt hebben van hoe dat er in de praktijk uitziet, dan wil ik je even die verschrikkelijke beelden in herinnering brengen van die Roemeense weeshuizen, het leken wel kampen, waar kinderen werden opgenomen en in bedjes geplempt en zonder liefde en aanraking werden gehouden Wat zie je? Ze gaan eraan dood. Mensen gaan dood aan het niet-verbonden zijn met anderen. En als je erover nadenkt weet je eigenlijk wel dat dat bij konijnen ook zo is. Er hangt niet voor niets bij de dierenarts een affiche met een eenzaam konijn in een hokje. Dat is zielig, dat snapt iedereen. Maar een mens alleen in een hokje is net zo zielig. Het punt is, een konijn is afhankelijk van een mens. maar een mens is verantwoordelijk voor het eigen leven.  Als jij je eenzaam voelt is dat geen teken voor een ander om in actie te komen, het is een teken voor jouzelf om in actie te komen. Maar dan moet je wel weten wat je kunt doen.

Ok, we weten dus nu wat eenzaamheid is. Eenzaamheid is niets anders dan een signaal dat je nodig hebt om verbonden te blijven en om goed te kunnen leven. Want dat signaal zet jou i actie. Het zorgt ervoor dat je op zoek gaat naar mensen om je mee te verbinden. Het zorgt ervoor dat je op zoek gaat naar een partner, dat je inschrijft voor iets leuks om te doen, om erbij te horen. Als je dat nou niet doet, om wat voor reden dan ook, bijvoorbeeld omdat het de tijd nog niet is,  omdat je te veel in de rouw zit, omdat je het nooit geleerd hebt, omdat je er gruwelijk tegen op ziet, Joost mag weten wat voor redenen er zijn om het niet te doen, dan loop je een enorm risico. Want wat gebeurt er als je negen maanden lang, gemiddeld, je eenzaam voelt en er niet in slaagt om het op te lossen, dan veranderden je hersenen zo dat het bijna niet meer mogelijk is om het zelf op te lossen. En het klinkt heel erg cru, en eerlijk gezegd, de eerste keer dat ik het las, is het niet tot me doorgedrongen.

En ik zal nog een bekentenis doen. De tweede keer dat ik het las is het ook niet tot me doorgedrongen. En ik was al heel lang Specialist Eenzaamheid, dat wil zeggen, ik wist er ongelofelijk veel van, door onderzoek van over de hele wereld, toen ik pas ontdekte dat die hersenverandering zo ingrijpend is, dat er helemaal niet van iemand verwacht mag worden dat die eenzaamheid zelf oplost als het langer dan pakweg een jaar duurt. Ik wil je dat heel graag vertellen want het is heel belangrijk om te weten. Het is ook heel belangrijk om te weten dat eenzaamheid geen ouderenprobleem is. Eenzaamheid is een probleem als je het niet kunt oplossen, en dat wil zeggen dat dat hetzelfde is of het nu gaat om kinderen, ouderen of volwassenen. Het maakt dus niet uit wat je leeftijd is. Het enige is dat hoe minder mogelijkheden je hebt om het op te lossen,  En je kunt je voorstellen dat dat voor zeer oude mensen geldt, dan zit je echt in de problemen, want als jij het zelf niet kan oplossen, wie dan wel? Daar ga ik het zo nog over hebben.

Ik ga eerst eens opschrijven wat dan die hersenveranderingen zijn. Dit is cruciaal in de aanpak van eenzaamheid. Wie dit niet weet, die kan net zo goed opstappen. Want dit is het aller-allerbelangrijkste. Drie hersenveranderingen die ontstaan na eenzaamheid, door eenzaamheid. het is dus niet zo dat mensen dit hebben en dat ze daardoor eenzaam worden, nee, dit ontstaat door eenzaamheid

3 veranderingen. De eerste is, en dat zie je langdurige stress, omdat mensen voortdurend aan het zoeken zijn naar een oplossing voor eenzaamheid, en dat gaat meestal onbewust, want mensen lopen niet de hele dag te denken o, ik zoek ene oplossing voor mijn eenzaamheid,  maar dat gebeurt wel van binnen, omdat de natuurlijk neiging van je is om verbonden te willen zijn met anderen. En dat gevoel van eenzaamheid onderstreept dat steeds. Dat betekent dat er een situatie is van permanente stress. Degene die zich verdiept heeft in stres, die weet wat dat betekent. Permanente stress, en dat heeft tot gevolg dat mensen minder goed kunnen denken. Mooi gezegd, hun cognitief vermogen vermindert. Simpel gezegd: je wordt er dom van. Je kunt lastiger je toekomst overzien, je kunt moeilijker zien wat voor opties er zijn, het nemen van  beslissingen wordt een hopeloze taak, je loopt steeds te denken doe ik het goed, of niet, overzie ik het wel… Nou, het antwoord is nee, je snapt het niet en je overziet het niet. En dat is ontzettend vervelend. Je zelfvertrouwen krijgt een enorme deuk. Dat is logisch, als je minder goed kan denken dan eerst, dan raakt dat niet alleen jet beslissingen, het vreet aan je zelfvertrouwen. En dat is nog maar één van die gevolgen.

Het tweede is dat je, en dat is heel mooi benoemd door een van de mensen die bij mij in de opleiding is geweest, je wordt sociaal gemankeerd. Wat bedoelen we daarmee? Dat je de gezichtsuitdrukkingen van mensen minder goed kunt begrijpen. Met het gevolg dat je uit en soort overlevingsdrang, je terugtrekt. Kortom, als je langer last heb van eenzaamheid, kun je de gezichtsuitdrukkingen van anderen niet goed inschatten. Je denkt eerder dat mensen bedreigend zijn, of jou niet zien zitten.  Het betekent dus dat je minder snel geneigd bent om contacten aan te gaan. Want ja, the is griezelig. Je vind niet alleen vreemdelingen eng, ook de mensen met wie je al een relatie hebt, die schat je fout in. Je denkt dat mensen je afkeuren, dus ook dit maakt dat je zelfvertrouwen nog verder de gr4ond in zakt.

Dat ware twee gevolgen. Het derde is dat je hele hormoonsysteem ontregeld wordt, maar een van de belangrijkste effecten is dat de oxytocine productie is verstoord. Wat betekent dat nou? Nou ,  oxytocine, je hebt er misschien wel van gehoord, is het hormoon dat ervoor zorgt dat je je fijn voelt, met name als je gestreeld wordt, als je vrijt met iemand, als je contact hebt met andere mensen, met name fysiek contact. Dat systeem wordt verstoord als jij langer last hebt van eenzaamheid Dat betekent dan ook dat als je die verstoring hebt, dat je niet meer kunt vertrouwen op hoe jouw lichaam reageert op andere mensen. Mensen die zich langer eenzaam voelen, die kunnen vaak vreemd reageren op een aanraking. De een wordt extreem knuffelig, zodat ie zelfs wildvreemde willen omhelzen, de nader heeft iets van ‘aanraken, nee, afschuwelijk’. Ik wel eens iemand gezien die liep met een bord ‘free hugs’. Die wilde eenzaamheid oplossen met gratis knuffels. ER zijn zelfs mensen die Nederland aanbieden je te komen omhelzen tegen betaling.  Als je weet dat die oxytocine huishouding niet goed is, dan snap je ook, dat dat omhelzen niet altijd in de pul valt. Erger nog, het probleem hiermee is, dat als je iemand aanraakt, die ander dat lang zo fijn niet vindt als jij misschien wel denkt. Dat betekent dat als je normaal gesproken met mensen om gaat, dan hebben wij daar een systeem voor van binnen, en dat zorgt ervoor dat je het omgaan met andere mensen – feesten, vrijen, knuffelen, een goed gesprek voeren, elkaar vastpakken- dat wordt inwendig bij jou beloond door de aanmaak van oxytocine. Je voelt je goed door het omgaan met anderen. Je vindt het fijn, lekker. Door die verstoring van die hormonen, als gevolg van eenzaamheid, vinden we omgaan met anderen absoluut niet meer lekker. De beloning die je hebt doordat je met andere mensen om gaat, dat werkt niet meer goed voor mensen met chronische eenzaamheid. Nou snap je, de combinatie van die dingen is hartstikke belemmerend. Deze drie gevolgen maken dat eenzaamheid vrijwel niet op te lossen is met hele leuke dingen zoals  naar iemand toegaan, een kopje koffie drinken, met iemand praten, een fijn gesprek hebben, omhelzen of weet ik veel. Dit betekent dat iemand hersenveranderingen heeft en die zul je eerst gedeeltelijk ingedaan meten maken, voordat je de eenzaamheid kunt aanpakken. Dat is een hele rare redenering, Want je zou denken dat je eenzaamheid moet oplossen, dan worden die hersenveranderingen ongedaan gemaakt, maar als je nu zo iemand bent met wat weinig zelfvertrouwen, die wat dommer is dan ie eigenlijk is, die sociaal gemankeerd is, die het niet leuk vindt om met andere mensen om te gaan, hoe groot acht jij nou de kans dat zo iemand leuke contacten zou aangaan. Hoe groot acht jij de kans dat zo iemand leuke contacten zal aangaan. Hoe groot acht jij de kans dat iemand zo’n persoon leuk zal vinden? Nou, ik kan je u al verzekeren, niemand. En ik kan je uit eigen ervaring wel vertellen dat ik ooit ook zo’n persoon was. Dat durf ik nu wel toe te geven. Waar het om gaat is dat als jij last hebt van chronische eenzaamheid, dan ben jij niet de persoon die contacten moet aangaan met anderen. Dat is weer een misverstand dat ik uit de weg wil hebben.  Ik hoor wel van mensen die zeggen; ja, maar dat is ook zo’n ontzettend vervelend persoon, logisch dat die eenzaam is’. Dan moet je eventjes denken aan dit verhaal. Want mensen worden raar als ze te lang eenzaam zijn. Het doet denken aan een dividivi boom , zo’n scheefgegroeide boom. Als je lang geen contact en geen feedback hebt gehad op je gedrag, dan word je een beetje vreemd, dan groei je een beetje scheef. Deze mensen, die heel weinig contact hebben gehad met anderen zijn daarvoor een beetje scheef gegroeid. Dat is niet en situatie van waaruit je weer makkelijk contacten kunt leggen.

Nou het goede nieuw,s want daar wordt het wel wijd voor. het allerbeste nieuws is misschien wel dat die hersenveranderingen ook wel weer ongedaan gemaakt kunnen worden. Hersenen zijn flexibel, hersenen zijn flexibel, er kan meer dan je denkt. Maar je snapt nu wel dat je dit niet even bij een kopje koffie voor elkaar krijgt. Hier moet even stevig aan getrokken worden. Door de persoon zelf. het heeft geen enkele zin om iemand te proberen te helpen deze hersenverandering ongedaan te maken. Dat is hetzelfde als wanneer jij ervoor zou zorgen dat ik met roken stop. Dat kan niet, dat moet iemand zelf doen. Een ander kan dat niet. Iemand moet zelf willen,  moet zelf de capaciteiten hebben om er uit te komen. En dan moet ie ook nog weten wat ie moet doen.

Ik zei: het goed nieuws.. het goede nieuws is dat al die veranderingen ongedaan gemaakt kunnen worden.  Daar moet je natuurlijk wel hulp bij hebben. Want dit soort dingen kun je niet helemaal zelf doen. Goed ik heb een zelfhulpboek gemaakt voor mensen die zich eenzaam voelen, maar ik zeg erbij, dat als je het doet met begeleiding van iemand  die ervoor opgeleid is, dan geef ik je garantie. Echt waar, je kunt van eenzaamheid af komen. Maar je moet al die dingen adresseren, je moet zorgen dat iemand daar geen last meer vna heeft. Hoe je dat doet, dat is niet zo maar even uit te leggen, dat is heel complex. Dat doen we met verschillende technieken, me creatieve opdrachten,  met alles wat maar de zintuigen kan prikkelen, met een heel pakket aan maatregelen die je neem tin eenperiode van twee maanden. In die tijd zijn de ernstigste hersenveranderingen aangepast, zodat iemand die eenzaamheid zelf kan aanpakken. Want eenzaamheid aanpakken begin bij de hersenveranderingen aanpakken. je kunt niet van eenzaamheid afkomen als jij zo bent geworden door eenzaamheid. Het gaat je niet lukken. En we weten dat 90% van alle hulp bij eenzaamheid doet helemaal niets. Dat komt omdat de  meest hulp bij eenzaamheid hier nul rekening mee houdt. Als je niet weet dat iemand zo veranderde hersenen heeft, en je denkt: we gaan leuke dingen doen, dan loop je daarop stuk. En dat is ook wat veel vrijwilligers overkomt. Ze proberen het, en nog een keer, en nog een keer, en uiteindelijk maakt het allemaal niets uit. Ja, mensen vinden het wel fijn als er af en toe iemand bij ze komt, voor een praatje en een kopje koffie. En als je dan vraagt: helpt het? Dan zeggen ze ; ja, geweldig… nee, het is afleiding. Het helpt helaas niet. En ik zou het zo fijn vinden als er nou werkelijk hulp kw, want het kan wel, je kunt iemand echt helpen. Maar dat helpen betekent dat het gebeurt of door iemand die deskundig  is in het aanpakken van eenzaamheid, die daarvoor een stevige opleiding heeft gedaan, want het betekent dat je met al deze drie dingen moet leren dealen, of je zorgt ervoor dat je in een gesprek gaat met iemand en zegt luister, je hebt het probleem, dat kun je niet zomaar oplossingen, dus als je het wilt, weet ik een adres voor je. Dat is waar ik naartoe wil. Want het zou prachtig zijn als we eenzaamheid zouden kunnen oplossen door naar mensen op bezoek toe te gaan, maar helaas dat kan niet. En daarbij moeten we ons ook realiseren dat eenzaamheid echt niet een ouderenprobleem is, dat is alleen het topje van de ijsberg, waarvan we zien dat er eenzaamheid is, omdat ouderen het nu eenmaal iets makkelijk toegeven en hen neit meer uitmaakt dat ze als “losers’ te boek staan…

Het probleem is tien maal zo groot in dat deel van de bevolking dat nog tot de oudsten hoort.  En daar gaan we niet op bezoek, daar gaan we geen kopjes koffie drinken. Dus daar moet nadrukkelijk ook een andere vorm van hulp komen.

Die hulp is er, wil je er meer over weten, neem dan contact op. Als je de opleiding wilt volgen, moet je zeer ervaren coach zijn, of welzijnswerker, of psychotherapeut, klinisch psycholoog, omdat als je dit wilt doen, deze kennis wilt gebruiken, deze  vaardigheden wil leren, dan moeten die boven op je eigen vaardigheden komen. Je moet behoorlijk wat in huis hebben, wil je bij mij in de opleiding komen. Ik geef alleen in hele kleine groepjes les omdat ik dat het leukst vindt, en groep van 12 is het maximum wat je bij mij krijgt.  dan heel persoons les, het is een programma van een jaar en daarin leer je hoe je al dit soort dingen kunt aanpakken, je wordt zelf Specialist Eenzaamheid. Als jou dat trekt meld je dan aan, dan gaan we in gesprek over hoe je dit kunt doen. Als je nou denkt, ik wil er wel meer van weten, ik wil weten: hoe kan ik eenzaamheid herkennen, hoe kan ik diagnosticeren,  waarnaar kan ik verwijzen, dan zou ik zeggen, ga de online training volgen, dan zie ik je misschien daar terug. Wat je ook doet, als je iets aan eenzaamheid wilt doen, zorg dat je kennis hebt. Zonder kennis leidt hulp tot teleurstelling, dat wil jij niet, dat wil die andere niet. Ik steek je dus een hart onder de riem. het kan, je kunt werkelijk helpen bij eenzaamheid, je kunt er iets aan doen. Mensen kunnen geholpen worden, maar mensen moeten het wel zelf willen.

Volgens mij is dit zo’n beetje wat ik je wilde vertellen. Ik ga niet in op de enorme gezondheidsgevolgen van eenzaamheid, kijk die maar ergens anders na. Ik vond dit het allerbelangrijkste wat je moest weten en ik hoop dat je er in je toekomst wat mee kan doen.

Misschien tot ziens, dag!

Gratis Online College

Wil je eerst kennis maken met het onderwerp eenzaamheid? Wil je eerst ervaren wat een training van Faktor5 voor jou kan betekenen? Denk je erover om je te specialiseren? Bekijk dan het Gratis Online College.

Hoofd Trainingen

Hier vind je alle trainingen die Faktor5 aanbiedt. Speciaal voor psychogen, maatschappelijk werkende, trainers, counselors, therapeuten, (internationale) studenten die het grote probleem van eenzaamheid willen aanpakken.

HOME » Online college